KLAROS

KLAROS
 
İzmir ili, Menderes ilçesi, Ahmetbeyli Mahallesi sınırları içinde kalan, Klaros kutsal alanı, Cumaovası’nın (Menderes) güneyinde, ovayı güneydeki Kuşadası Körfezi'ne bağlayan Ahmetbeyli Vadisi'nin (Ales) taban düzlüğünde yer alır. Klaros kutsal alanının, kuzeydeki Kolophon’a (Değirmendere) uzaklığı 13 km, güneydeki ana kenti Notion’a (Sahildeki Kolophon / Sahilevleri) uzaklığı ise 1.600 m'dir.  
 
 
M.Ö. 13. yüzyıl sonunda kuruluşundan, M.S. 4. yüzyılda terk edilişine değin bir “Bilicilik Merkezi” olarak işlev yapmış olan Klaros kutsal alanı ile ilişkili ilk araştırmalar 19. yüzyılın sonlarında başlar. Kutsal Alan’ın lokalizasyonu, C. Schuchhardt tarafından 1886 yılında yapılmıştır. Ales vadisindeki araştırmalar 1904 yılında Th. Macridy tarafından başlatılmıştır. Macridy, 1907 yılında Kutsal Alan’da, alüvyal dolgudan yüzeyde kalabilen tek sütunun aşınmış yüzeyini görüp, kutsal alanı saptamış ve sondaj yapmıştır. Macridy, Klaros’un 1. dönem kazılarını Ch. Picard’la beraber 1913 yılında gerçekleştirmiştir. Klaros’un 2. dönem kazıları 1950 yılında L. Robert tarafından başlatılmış, 1961 yılına değin devam etmiştir. Kutsal alandaki 3. dönem kazıları J. De La Genière tarafından 1988 yılında başlatılmıştır. Klaros’un 4. ve son dönem kazıları Ege Üniversitesi, Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nuran Şahin başkanlığında Temmuz 2001 tarihinde başlamıştır. 
 
Klaros kutsal alanındaki Apollon tapınağı 6 x 11 sütunlu, Ionia’da inşa edilmiş olan tek Dor tapınağıdır. Tapınak, M.Ö 3. yüzyıl başında inşa edilmeye başlamıştır. M.Ö 2. yüzyılın sonlarında, tapınağın krepisi, pronaosu, naosu ve anıtsal kült heykellerinin (Leto, Apollon ve Artemis) tamamlanmış olduğu bilinmektedir. Apollon tapınağının 27 metre doğusunda 9 x 18 metre boyutlarında Hellenistik Apollon sunağı bulunmaktadır. Sunakta ele geçen parçalardan anlaşıldığına göre, sunağın üstündeki iki adet kurban masasından biri Apollon’a, diğeri Dionysos’a adanmıştı. 
 
Antik dönemde olduğu gibi, bugün de Apollon Klarios Kutsal Alanı, Anadolu ve dünya arkeolojisinde önemli bir yere sahiptir. Öncelikle, antik yazarların sıklıkla söz ettikleri Hekatomb (yüz adet hayvan bağlama bloğu) bir kutsal alanda bulunmuş dünyadaki tek eserdir. Klaros Kutsal Alanı’nda bulunmuş olan hekatomb bu hayvan ritüelinin ilk arkeolojik kanıtı olmaktadır. Ayrıca Klaros Kutsal Alanı, anıtsal boyutta (8 m. yüksekliğinde) kült heykelleri, (Apollon, Artemis ve Leto) in situ bulunmuş ender kutsal alanlardan biri konumundadır. Diğer bir özelliği ise, tapınağının krepisi (Apollon Klarios Tapınağı’nın basamakları) dahi yazıtlı olan tek kutsal alandır.
 
Ayrıca Klaros Kutsal Alanı’nda,  İzmir Kalkınma Ajansı ile yürütülen yaklaşık 14 ay süren bir proje sonucunda 12 Eylül 2011 tarihinde, Klaros Arkeoparkı açılmıştır. Proje kapsamında, tamamı Klaros’dan bulunmuş olan pek çok heykelin bire bir mulajları alınarak oluşturulan Arkeopark’da, ayrıca Hellenistik Dönem Apollon Klarios Tapınağı ile sunağının gerçeğe uygun şekilde, ölçekli bir maketi de yapılıp, sergilenmeye başlamıştır. Bu özellikleri ile Türkiye'deki ilk mulaj Arkeoparkı olma özelliği taşıyan Klaros Arkeopark’ı yılın tüm zamanında ziyaretçilere açıktır. 
 
 

 

 

Kaynak: Prof. Dr. Nuran ŞAHİN, Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü

 

Güncelleme: Mayıs 2012